|
30 شهریور 1388 ساعت 06:01 |
|
مهاباد در دامنهي شمالي رشته کوههاي زاگرس بنا شده است. کوههاي مرتفع خزايي، قوردقولاغ، قلعه صارم بيگ، زاوابوک، دوشان مجيد و برده سپيان مانند نگيني آن را در بر گرفته است. در شهرمهاباد دو رودخانه وجود دارد. يکي رودخانه مهاباد که دائمياست و سرچشمه آن ارتفاعات منطقۀ منگور ميباشد و سد مهاباد بر روي اين رودخانه بسته شده است. ديگري رودخانه فصلي و موقتي يرغو.کلمه «مهاباد» نام پيغمبري است که کتابي به نام «دساتير» داشته است (برهان قاطع ج 2 ص 554). در سال 1314 شمسي و به پيشنهاد غلامرضا رشيدي ياسميضمن تغيير دادن اسامي بعضي از شهرها، اين شهر نيز از ساوجبلاغ به نام جديد «مهاباد» تغيير نام پيدا کرد. کلمه ساوجبلاغ از دو واژه (سووق يا ساووخ به معني سرد و بولاق يا بولاغ به معني چشمه) تشکيل شده که رويهم رفته به منطقهاي ييلاقي داراي چشمههاي سرد و زلال اطلاق ميشده و وجه تسميه آن چشمهها و کهريزهايي بوده که در اطراف و قلب شهر فعلي مهاباد وجود داشتند. اين اسم آذري است و با توجه به اساميترکي اطلاقي بر اين منطقه بعد از حکومت ايلخانان مغول مينماياند که زير سيطرۀ آن نظام بوده است (پدرام، محمود 1373)مهاباد فعلي و سووقبلاق سابق را طبق اسناد معتبر در اواخر دوران حکومت صفوي(تقريباً با حکومت شاه سليمان) فرزند يکي از امراي کُرد مکري به نام بودان سلطان پايهريزي کردهاند.بوداق سلطان در سال 1038 ابتدا در ميرآباد نعلين ساکن شد وسپس محلامروزي مهاباد را به عنوان مرکز قلمرو مکري انتخاب کرد، او اقدامات مهمي براي عمران و آباداني آنجا به عمل آورد و به همين دليل هم بسياري بوداق سلطان را بنيانگذار مهاباد ميدانند. بعد از بوداق سلطان پسرش موسي سلطان و سپس پسر او شيخ عليخان که در ساوجبلاغ ساکن بوده و در سال 1212 در گذشته و به دنبال آن برادرش بوداقخان که در سردشت ساکن بوده به ساوجبلاغآمد. (آرش، نگين 1386) اين شهر گرچه قدمتي نه چندان کهن دارد، ميتوان در باره آن تاريخي نوشت که با تاريخ شهرهايي که بيش از هزار سال سابقه تأسيس دارند برابري کند. منظور اين است که عليرغم عمر کوتاهش، اين شهر پيوسته مرکز بحران و تحولات مختلف اجتماعي و سياسي بوده است و خيلي کم آرامش به معناي واقعي کلمه را بخود ديده است. شايد موقعيت جغراقيايي ويژه يکي از علل اين وضع باشد(صمدي، سيدمحمد 1373) . منطقهاي که امروز مهاباد در آن واقع شده طبق اسناد و شواهد موجود منطقهاي بسيار قديميو يکي از مراکز تمدن جهان بشمار ميرفته، آثار و بقاياي موجود همگي حکايت از تمدنهاي پيشرفتهاي در اين منطقه مينمايد که حاصل کشمکشها و جدال امپراطوريهاي بزرگ همجوار مانند آشور، اورارتو، مانا و...ميباشد (پدرام، محمود 1373 ) که بخشي از آثار تاريخي مهاباد عبارت است از:مسجد جامع(1089 ه.ق)، گنبدان (آرامگاه بداق سلطان)، برده کنته(هزاره اول پيش از ميلاد)، فقرهقا (Faghragha)، غار آبي سهولان(دوره دوم زمينشناسي ـ کرتاسه)، حمام لج(دوره صفويه)، خره هنجيران(دوران سوم زمينشناسي ـ سنگهاي شيسترسوبي). 
 تحقيقات مورخين و آثاركشف شده توسط باستان شناسان حاكي از آن است كه منطقه شهرستان مهاباد حداقل از سدههاي اول هزاره اول پيش از ميلاد مسيح يكي از مناطق مسكوني ايران باستان بوده است. يكي از اين آثار كتيبهاي به خط ميخي منسوب به ( مينوآ ) ميباشد كه بين سالهاي 812 تا 778 قبل از ميلاد سلطنت داشته است. كتيبه مذكور تا سال 1890 موجود بوده است. آثار ديگري مانند پلهكانهاي سنگي و راهروهاي زيرزميني مشهور به برده كنته كشف گرديده كه بر نفوذ و هجوم قوم ديگري بنام وانيها به منطقه دلالت دارد. از دوره مادها نيز آثاري از جمله يك گور بنام فقرهقا ( فرهادگاه ) بجامانده است. بررسي آثار برجايمانده از زمانهاي دور گذشته ، نشانگر اين امر است كه تمدن و شهرنشيني در اين منطقه از اختلاط فرهنگي و نژادي بين اقوام مختلفي مانند بابليها ، آشوريها ، وافيها ، لولوئيها ، كوتيها ، كاسيها ، مادها و بلاخره تيرههاي آريايي نژادكرد بوجود آمده است
|
|
تاریخ بروز رسانی ( 07 مهر 1388 ساعت 14:22 )
|